عفونت ادراری چیست و چه علائمی داره؟

2024-09-22 98view 0 دیدگاه

عفونت ادراری چیست و چه علائمی داره؟

عفونت ادراری یا UTI (Urinary Tract Infection) به عفونتی گفته می‌شه که در مجاری ادراری رخ می‌ده. این عفونت ممکنه در مثانه (سیستیت) یا حتی در کلیه (پیلونفریت) اتفاق بیفته. عفونت ادراری یکی از مشکلاتیه که خیلی از آدم‌ها به‌خصوص خانم‌ها باهاش دست و پنجه نرم می‌کنن.

برای فهم بهتر عفونت ادراری، ابتدا باید بدونیم که دستگاه ادراری چطور کار می‌کنه. وظیفه این سیستم، دفع مواد زائد و آب اضافی از بدنه. کلیه‌ها نقش اصلی رو در این فرایند بر عهده دارن؛ اونا مواد زائد رو از خون تصفیه کرده و ادرار تولید می‌کنن. بعد، ادرار از طریق حالب‌ها به مثانه منتقل و در نهایت از طریق پیشابراه از بدن خارج می‌شه. ادرار کاملا استریله و هیچ میکروبی در اون وجود نداره. با این‌حال، اگه باکتری‌ها از بیرون بدن وارد مجرای ادراری بشن، می‌تونن به مثانه یا حتی کلیه‌ها برسن و عفونت ایجاد کنن.

سیستم ادراری به دو بخش اصلی دستگاه ادراری فوقانی (کلیه‌ها و حالب‌ها) و دستگاه ادراری تحتانی (مثانه و پیشابراه) تقسیم می‌شه. عفونت ادراری زمانی رخ می‌ده که میکروب‌ها، مخصوصا باکتری‌ها، وارد دستگاه ادراری و در اون تکثیر بشن. به‌طور معمول، ادرار که محصول جانبی کلیه‌هاست، بدون هیچ‌گونه آلودگی از طریق سیستم ادراری حرکت می‌کنه، اما وقتی باکتری‌ها وارد این سیستم بشن، ممکنه ایجاد عفونت کنن.

عفونت ادراری در اثر ورود باکتری‌ها به مجرای ادراری ایجاد می‌شه.

دلایل اصلی ایجاد عفونت ادراری

عفونت ادراری به‌دلایل مختلفی اتفاق میفته.

1. باکتری‌های عامل عفونت: اصلی‌ترین عامل ایجاد عفونت ادراری باکتری‌ها هستند. این باکتری‌ها از نواحی اطراف مجرای ادرار، خصوصا ناحیه مقعد، وارد دستگاه ادراری شده و تکثیر می‌شن.
   • اشریشیا کلی ( coli).
   • استافیلوکوک ساپروفیتیکوس (Staphylococcus saprophyticus).
   • کلبسیلا (Klebsiella).
   • پروتئوس (Proteus).
   • سودوموناس (Pseudomonas).
   • انتروباکتر (Enterobacter).
   • استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus).
2. رابطه جنسی: در فعالیت جنسی، فشار وارده به مجرای ادراری می‌تونه باعث انتقال باکتری‌ها از ناحیه مقعد به پیشاب‌راه بشه. حدود 90 درصد عفونت‌های مثانه در زنان با آمیزش جنسی مرتبطه.
3. آناتومی بدن: مجرای ادراری زنان به مقعد و واژن نزدیک‌تره. این موضوع مسیر کوتاه‌تری برای باکتری‌ها ایجاد می‌کنه تا از نواحی اطراف به مثانه برسن.
4. نگه داشتن ادرار: مثانه پر، محیط مناسبی برای رشد و تکثیر باکتری‌ها فراهم می‌کنه. با افزایش زمان تماس باکتری‌ها با دیواره مثانه، احتمال عفونت ادراری بیشتر می‌شه.
5. سوندگذاری (کاتتر ادراری): باکتری‌ها می‌تونند از طریق کاتتر به دستگاه ادراری وارد شده و ایجاد عفونت کنن. هر روزی که سوند در محل باقی بمونه، خطر ابتلا به باکتریوری (حضور باکتری در ادرار) تا 6 درصد افزایش پیدا می‌کنه.
6. تغییرات هورمونی و یائسگی: کاهش سطح استروژن در زن‌ها پس از یائسگی باعث تغییر در میکروبیوم طبیعی واژن می‌شه. این تغییرات می‌تونند از بین رفتن باکتری‌های مفید و افزایش خطر ابتلا به عفونت دستگاه ادراری رو به‌همراه داشته باشن. در این دوران، زنان همچنین به‌دلیل کاهش فلور محافظ واژن، بیشتر مستعد عفونت‌های ادراری هستن.
7. بارداری: در دوران بارداری، فشار جنین بر مثانه و تغییرات هورمونی می‌تونه باعث عدم تخلیه کامل مثانه بشه. همچنین تغییرات در سیستم ایمنی، محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌کنه.
8. دیابت و ضعف سیستم ایمنی: افراد مبتلا به دیابت و ضعف سیستم ایمنی به‌دلیل قند خون بالا و کاهش توانایی بدن در مبارزه با عفونت‌ها، بیشتر مستعد ابتلا به عفونت ادراری هستن.
9. استفاده از ابزارهای پیشگیری از بارداری: برخی از روش‌های جلوگیری از بارداری مثل دیافراگم‌های ضدبارداری، اسپرم‌کش‌ها، کاندوم‌های لاتکس روان نشده و… می‌تونند خطر عفونت‌های ادراری را افزایش بدن.
10. انسداد مجرای ادراری: انسداد مجرای ادراری به‌دلیل وجود سنگ‌های کلیه یا سایر ناهنجاری‌ها می‌تونه جریان ادرار رو کاهش بده و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد کنه.

عدم درمان به‌موقع عفونت ادراری می‌تونه به کلیه‌ها آسیب برسونه.

علائم عفونت‌های ادراری

عفونت ادراری معمولا با علائمی مثل سوزش و درد هنگام ادرار، نیاز مکرر و فوری به دفع ادرار و احساس عدم تخلیه کامل مثانه ظاهر می‌شه. همچنین، ممکنه ادرار کدر و بدبو یا ادرار خونی دیده بشه. درد در پایین کمر یا بالای استخوان شرمگاهی و خستگی نیز یکی دیگه از علائم شایعه. در موارد شدیدتر، خصوصا در عفونت‌های کلیه، علائمی مثل تب، درد پهلو و حالت تهوع رخ می‌ده. این علائم در کودکان و سالمندان ممکنه متفاوت باشه و تشخیصش دشوارتره.

درمان عفونت دستگاه ادراری

درمان عفونت ادراری با مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها آغاز می‌شه. داروهایی مثل تری‌متوپریم/سولفامتوکسازول، فسفومایسین و نیتروفورانتوئین بسیار رایج‌اند. مدت مصرف آنتی‌بیوتیک بسته به نوع باکتری و شرایط بیمار متفاوته، اما اغلب علائم طی چند روز بهبود پیدا می‌کنن. در عفونت‌های پیچیده یا شدید، ممکنه آنتی‌بیوتیک‌های وریدی و دوره‌های طولانی‌تری نیاز باشه. همچنین اگه عفونت مکرر باشه، پزشک دوزهای پایین آنتی‌بیوتیک یا درمان‌های مرتبط با فعالیت جنسی رو توصیه می‌کنه.